Early Irish Glossaries Database

Sanas Cormaic, version Y

Manuscript images are available from the Irish Script on Screen (ISOS) website. Clicking on the manuscript image gives access to higher quality images for those already registered with ISOS.

Page of 26.
Next page
entries per page.
RefTextMS ref§Print ref 
Y.1 Adam (.i. terra robrum) i.e. hommo ł terrigena, on talmuidecht, ł truncus .i. tamhan. col. 31concord.
Y.2 Adamnan .i. homunculus .i. disbegad anma Adaim. col. 32concord.
Y.3 Adrad .i. ab adoratione .i. on edurguidhe. col. 33concord.
Y.4 Aradh .i. rith no riad fri ha. a .i. cech ard. col. 34concord.
Y.5 Ard .i. ab arduo, onni is ard .i. coillis .i. cnoc. col. 35concord.
Y.6 Ascalt .i. es-gelt. no as-colt .i. es-colt .i. colt biad. col. 36concord.
Y.7 Asglaṅg .i. uas-glaing .i. uas gualaind. glang .i. guala. col. 37concord.
Y.8 Adaltair i.e. ab adulterio .i. on adaltras. col. 38concord.
Y.9 Altram i.e. ab eo quod est alo .i. on brethir is alo ailim ata. col. 39concord.
Y.10 Acuis .i. a causa .i. on chuis. col. 310concord.
Y.11 Aicher .i. ab eo quod est acer .i. laind no tind no tren. col. 311concord.
Y.12 Amos .i. am-ḟos iarsinni nat gaib fos, sed de loco ad locum .i. o luc .i. o tigerna dialailiu. col. 312concord.
Y.13 Ar ab eo quod est aro .i. airim. col. 313concord.
Y.14 Ainne .i. cuairt. ueteres .i. na sendaine enim ponebant an pro circum, unde dicitur annus .i. bliaduin .i. fa cuairt bis an bliadain. col. 314concord.
Y.15 Arces .i. ab arceo .i. ón cumgach .i. iarsinni doimairg inni teit ind. col. 315concord.
Y.16 Adbertaig .i. ab aduersario .i. ón adbirseoir. col. 316concord.
Y.17 Anserg .i. annsa a serg ł a ferg. no a nasa .i. srón. col. 317concord.
Y.18 Arged ab argento. col. 318concord.
Y.19 Astul .i. ab astilia .i. slisen no gae libuir, no assude a dul. col. 319concord.
Y.20 Arco fuin dom Dia .i. adlochur .i. postulo ueniam a Deo .i. dotluchor dilgad o Dia .i. post peccatum. aliter arco ab arceo
col. 4
finem Deo .i. doimurg m’forcend a Deo quamuis prima peccaui.
col. 320concord.
Y.21 Ascath .i. scál, unde ascata .i. láechda. no scálda ar uathmaire an laoich amhail scath. col. 421concord.
Y.22 Adamra .i. ab admiratione .i. ón ingantos. col. 422concord.
Y.23 An-, am- diultadaig gáidilge, amail rongab nathannath, eimaineim, nertamnert. col. 423concord.
Y.24 Aurdam .i. ur-dom .i. aur-teagdais .i. fri tegdais anechtair. col. 424concord.
Y.25 Almsan quasi elim-son, ab elimoysina .i. ar is ard fogar na halmsan. col. 425concord.
Y.26 Artt trede fordingair .i. art uasal, unde dicitur art fine. art .i. dia, unde dicitur Eochaid Find Fuath n-Airt .i. fuath dea fair ar a chaime. Item Cuculainn post mortem dicire perhibetur domemaid Art uasal .i. dia uasal. art dono cloch no leac ligen, cuius diminutiuum artene .i. cloichene .i. ainm disbecad, unde Guaire Aidne dixit docealat mor n-amra ind airtene biti for lige Marcain maic Aedha maic Maircene. col. 426concord.
Y.27 Arg treidi fordingair, arcc baindea unde dicitur roarc .i. robannae .i. snige mor do flecchad. arg dano .i. laech, unde dicitur Argdae .i. laechdae, cuius uxor Arggen .i. gein in airg in laic .i. is gen don arg, .i. don laoch, a buith ocais maith do. no arg-guin, arg laochcuiniu ben. arg dano urdairc, unde dicitur airchetal .i. argg-cetul .i. cetul urdairc ar a menci concanur. IS aire didu ni cetal loech asberar de, ar ni da laoch
col. 5
nama donither aircetal.
col. 427concord.
Y.28 Ab .i. ab eo quod est abas. ł a nomine ebraeico quod est aba .i. pater. col. 528concord.
Y.29 Athair .i. ater primitus dicebatur, quasi pater. col. 529concord.
Y.30 Ailt i.e. ab altitudine. col. 530concord.
Y.31 Ana .i. mater deorum Hibernensium. robo maith didiu robiathadsi deos. de cuius nomine ana dicitur .i. imed, et de cuius nomine Da Chic nAnand iar Luachair nominant, ut fabula fertur .i. amail aderait ina scelaide. ł ana anyon greco, quod interpretatur dapes .i. biad. col. 531concord.
Y.32 Amrat .i. nemrath .i. ni tabarr rat dar a eisi, uair is iar mbas duine dogniter. aliter bit amos .i. an am didiu, is ondi is amos ata. amrat didiu éc-rat .i. rat iar n-egaib dober munter inti dia ndentar. Sed uius postremo non tam laudo .i. ni is firindigeni moluim in dedenac. col. 532concord.
Y.33 Aod .i. tene. Is imaircide son cid tria delidin inn anma is aod .i. dea .i. bandéa, ipsa est Uesta .i. bandea tened, et quia Uestam illam deam esse ignis fabula fertur, Uesta ipsa ignis dicitur .i. aod. col. 533concord.
Y.34 Amnas quasi amnes, ab eo quod est amnestio .i. uile-dilgend. col. 534concord.
Y.35 Aurso .i. or-sin .i. andalo n-or di i tech, a n-aill fri sin. aliter aursa .i. airisi .i. arsisidar in tech fuirre. col. 535concord.
Y.36 Aiditiu .i. aith-deti .i. detiu iterum iar n-aditiu la nech ele prius. col. 536concord.
Y.37 Anart .i. inirt .i. irt bás, amail rongab isin tiganail Morainn maic Maein dath don dich irt .i. bas.
col. 6
anart didiu in bais ar a baine. Is cosmail fri lii bas ar baini, or na bi ni do dergge and, quasi exsangis mortus .i. amail nech marbh gan fuil.
col. 537concord.
Y.38 Audacht .i. uath fri feacht .i. antan tete in duine fri fecht n-uatha .i. bais. col. 638concord.
Y.39 Anamain .i. ainm aircetail .i. án a somaoin ar met a lóig ⁊ a graid, ar is dan olloman, unde dicitur inloing ollam anamain. col. 639concord.
Y.40 Anrud nomen secundi gradus poetarum .i. srut an in chainmolta uad ocus sruth ina mmoine chuige tar a n-eisi. col. 640concord.
Y.41 Anair .i. ainm n-airceatail, is é dan dogni cli. anair dano forreith in ree so .i. aon a hiar .i. a n-aentarmfortcend a forcend, ocus is debricht a deach, ⁊ is {?} .i. tarmfortcendnibeitsechtaib deochraiges fria nath debrechta. ailiter anair .i. an-aor .i. ni haor, acht is molad. Cid samluidh seon didiu do cach comurg molta, is dilsiu don alt aircetail .i. asiu, .i. ar is fuirmed filed romidair ina hanmand sa dona aircetluib do ṡluind na n-ilaltædia ndechrugad, ni haicned romidir leo. col. 641concord.
Y.42 Anfobracht .i. nomen do duine ṡerggas ⁊ timairges galar conna bi beol inna churp. bracht enim beoil uocatur. col. 642concord.
Y.43 Adart quasi ad-irt .i. adæ mbais, ar is bas dorimther codludis ainm irt do bas. is ainm bass do ṡuan. IS adæ didiu telcud fri hadartis arde codalta, unde dicitur descaid cotalta freslige. ailiter adart .i. ad-ard, ar is ardi quam in imda archenæ. col. 643concord.
Y.44 Ara .i. ar-áui .i. fria o anair. are .i. re uachtarach
col. 7
in duine. á cech n-ardd cech n-isel.
col. 644concord.
Y.45 Aithle .i. ath-ḟolæ .i. is mesæ eid indas fola. col. 745concord.
Y.46 Arathar .i. ab aratró .i. on trebad. col. 746concord.
Y.47 Axail .i. ab auxilium (.i. on comuirli dobeir-sium do cach) quod hominibus praebent .i. on ḟurtacht dobeir-sium do chach. col. 747concord.
Y.48 Ana a .i. staba beaca bitis for tiprataib isnaib canaibh dluthib. inde dicitur daimid ana for lindib. ⁊ ba do argud batir mincib, ut Mocu Cerdda dixit for Cnuc Raffand, ind rath hi forsndan-fil i mbith tipran fo ain gil, ba bind gair caille lonche im raith Fiachach maic Monche, .i. mater illius. fri hol tra do dainib scithaib esib dobertis na lestair-si forsna tibradaibba o rigaib dobertis forra do promad a cana. col. 748concord.
Y.49 Anam ab anima dicitur .i. ona suailchib. col. 749concord.
Y.50 Athgabail arindi atgaib cach a less treithe. ailiter gabal, na teora ba toisecha rogab Assal ar Mug mac Nuadhat. athgabail .i. na ba arnamarachrl. lega i Senchus Már. col. 750concord.
Page of 26.
Next page
entries per page.